Βρεθήκαμε στο Baumstrasse, στο χώρο που έχει δημιουργήσει μαζί με συνεργάτες της για να στεγάσει διάφορα πολιτιστικά δρώμενα, παραστάσεις, συναυλίες, μαθήματα. Σ’ ένα μικρό στενάκι στην αρχή της Λεωφόρου Καβάλας (Σερβιών 8). Ένα κτίριο που δεν παραπέμπει καθόλου σε νυχτερινό κέντρο. Τσιμεντένια σκάλα, σιδερένιες πόρτες εδώ κι εκεί. Από παντού ακούγονται μουσικές. Μαθήματα παραδοσιακών χορών στη μία αίθουσα, sound-check στην άλλη και το σκηνικό με την παράγκα του Καραγκιόζη όρθιο σε μια γωνία. (Το Baumstrasse φιλοξενεί θέατρο σκιών με  τον καραγκιοζοπαίχτη Άθω Δανέλλη.) Ανοίγω πόρτες από δω και από ‘κει σα να μπαίνω σε άλλο σκηνικό κάθε φορά. «Ψάχνω τη Μάρθα», λέω σε όποιον συναντάω και όλοι μου δείχνουν με το χέρι τους προς την πόρτα που θα τη βρω τελικά.

Στην αίθουσα που θα φιλοξενεί παραστάσεις και συναυλίες βρίσκω τη Μάρθα να κάθεται σ’ ένα τραπέζι μπροστά στον υπολογιστή. Γελαστή και άνετη λες και συναντιόμαστε εκεί κάθε βράδυ. Με κερνάει γλυκό και αρχίζει να μου δείχνει τις φωτογραφίες από την πρόσφατη φωτογράφησή της με το Φοίβο Δεληβοριά. Απεχθάνομαι  την άχαρη τυπικότητα των πρώτων γνωριμιών και γι’ αυτό  χαίρομαι με το οικείο κλίμα που δημιουργείται αμέσως σε κάποιες συναντήσεις. Όχι το επιτηδευμένα φιλικό αλλά αυτό το άνετο το «έλα, κάτσε».

Ο ήχος από το sound-check δε μας αφήνει να συζητήσουμε κι έτσι μεταφερόμαστε αλλού. Χωνόμαστε σ’ ένα μεγάλο καναπέ στο διπλανό bar και συζητάμε. Είναι τόσο προσιτή και οικεία που μου είναι αδύνατο να θέσω τα ερωτήματα που έχω προετοιμάσει. Αφήνομαι απλά σε μια ωραία πάρλα. Παραθέτω λοιπόν μέρος από τη συζήτηση μου με τη Μάρθα Φριντζήλα και μαζί καταθέτω και τα όπλα. Δε θα μπορέσω ποτέ να κάνω μια επαγγελματική συνέντευξη. Ευτυχώς!

 

Πλήρωσες την έκτακτη εισφορά; Το χαράτσι;

Όχι. Ζω μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας εδώ και χρόνια. Έχω μια αναπηρία προσωπική όσον αφορά τέτοιες συναλλαγές. Πελαγώνω όταν πρέπει να συμπληρώσω τη φορολογική μου δήλωση. Νιώθω άβολα ακόμα και στην τράπεζα όταν πρέπει να υπογράψω για κάτι. Σα να έχω κάνει κάτι κακό. Επίσης δεν οδηγώ. Δεν πλήρωσα λοιπόν ούτε το φόρο ούτε τη ΔΕΗ αλλά αυτό εν μέρει οφείλεται και στην αναπηρία που σου περιγράφω.

Αυτό το «μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας» είναι ίδιον των καλλιτεχνών νομίζεις ή δικό σου θέμα;

Ζω μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας αλλά χωρίς να είμαι στην κοσμάρα μου.  Ως προς τη δουλειά μου το αποτέλεσμα είναι αποκλειστικά οι προσωπικές μου επιλογές.  Τα  ναι και τα όχι που έχω πει ήταν με πολλή σκέψη. Έχω πει όχι σε δουλειές που θα ήταν για μένα πασπαρτού προκειμένου να νιώθω καλά με την απόφαση μου. Το τίμημα το πληρώνω επειδή ακριβώς είναι δικές μου αποφάσεις. Ακόμα και πρόσφατα ακύρωσα μια μεγάλη συναυλία για λόγους συνειδησιακούς.

Στο Ισραήλ; Γιατί την ακύρωσες;

Ναι, στο Ισραήλ. Πέρυσι έκανα  συναυλίες στην Παλαιστίνη. Το Παλαιστινιακό είναι ένα τεράστιο θέμα το οποίο σαφώς έχει δύο όψεις. Ο λόγος που αρνήθηκα να πάω στη συναυλία δεν είναι απλά ρομαντικός για συμπαράσταση στο λαό της Παλαιστίνης κ.τ.λ. Ο τρόπος που αντιμετώπισαν και εμένα και τους συνεργάτες μου στο Τελ Αβίβ ήταν φρικτός. Δε θέλω να πρέπει να μπω σε τόσο αυστηρό έλεγχο με τα όπλα παρατεταμένα δίπλα μου. Φοβάμαι, αν θες. Φοβάμαι να βλέπω τους πολίτες στο δρόμο με αυτόματα. Γονείς με παιδικό καροτσάκι και αυτόματο όπλο. Για τον ίδιο λόγο που φοβάμαι και όταν βλέπω την αστυνομία στην Ακαδημίας για παράδειγμα. Δεν αισθάνομαι καλά όταν κάποιος δίπλα μου οπλοφορεί και ναι, φοβάμαι για τη ζωή μου.

Μίλα μου λίγο για την παρούσα κατάσταση. Πως σου φαίνεται που άλλαξε ο πρωθυπουργός;

Άλλαξε ο πρωθυπουργός και έβαλε τα ρούχα του αλλιώς. Στους πολιτικούς δεν αναγνωρίζω πια τίποτα ανθρώπινο. Δε βρίσκω κάτι να συμπαθήσω ή να αντιπαθήσω όπως παλιότερα. Μου φαίνονται aliens!

Το γεγονός ότι δεν μπορούν να βγουν με ευκολία πλέον έξω;

Λογικό. Χρειάζεται να ξεσπάσει κάπου η παράνοια. Αυτή η αίσθηση του αποφασίζουμε και διατάζουμε και θα σας σώσουμε. Δεν έχουν πια ανθρώπινο πρόσωπο και για τον κόσμο έγιναν το σύμβολο της καταστροφής. Προσωποποιήθηκε το κακό κατά κάποιον τρόπο.

Έχουμε δημοκρατία;

Όχι.

Πιστεύεις πως οι καλλιτέχνες εφόσον έχουν κάποιο βήμα πρέπει να εκφράζουν ανοιχτά τη γνώμη τους για την πολιτική και την επικαιρότητα;

Αυτό είναι θέμα χαρακτήρα. Εγώ προτιμώ να τα λέω όλα από σκηνής, μέσα από τη δουλειά μου.

Ποιο είναι το κριτήριο σου για τις συνεργασίες σου;

Καθαρά συναισθηματικό. Είναι κριτήριο να με έχει συγκινήσει ένας άνθρωπος και να αισθάνομαι μαζί του οικεία, για λόγους που δεν μπορούν να εξηγηθούν καμιά φορά. Αυτό ένιωσα π.χ. με τη Χαρούλα Αλεξίου που πέρα από το όποιο μέγεθος έχει σαν τραγουδίστρια, εμένα με έχει αγγίξει πολύ ο τρόπος που τραγουδάει. Με το Φοίβο Δεληβοριά επίσης νιώθω σα να είμαστε αδέρφια, σα να μεγαλώσαμε στα ίδια μέρη.

Το πιο ακραίο βέβαια στις συνεργασίες μου είναι ότι δεν έχω κάνει ποτέ ακρόαση για ηθοποιούς. Στις παραστάσεις που έχω σκηνοθετήσει διάλεξα τους ηθοποιούς επειδή τους είδα σ’ ένα χώρο και μου άρεσαν.

Μου άρεσε η κίνηση τους, ο τρόπος που μιλούσαν. Κατάλαβα ότι μου κάνουν για κάποιο ρόλο και ποτέ δεν έχω πέσει έξω.

Τραγουδάς διάφορα και διαφορετικά είδη τραγουδιών. Από νανούρισμα του Θανάση Παπακωνσταντίνου μέχρι Ρίτα Σακελλαρίου. Εδώ ποιο είναι το κριτήριο;

Δεν έχω κανένα μα κανένα κώλυμα με τις ταμπέλες. Αν κάτι μου αρέσει θέλω να το τραγουδήσω. Ας είναι Britney Spears. Γιατί; Αν μου αρέσει, τότε ναι. Αυτό που δε μπορώ να τραγουδάω είναι γενικότητες. Αυτό που ονομάστηκε έντεχνο τραγούδι βρίθει από γενικότητες. Βρίσκω επίσης δύσκολο να ερμηνεύσω αυτοβιογραφικά τραγούδια. Μου έχει τύχει και με πολύ ωραία τραγούδια αυτό. Αν κάτι με συγκινήσει γίνεται από μόνο του μια οικεία εικόνα.

Ο καλλιτέχνης δίνει το ύφος του στα τραγούδια ή το τραγούδι φτιάχνει τον καλλιτέχνη;

Όταν ένα έργο τέχνης είναι σπουδαίο αυτός που ξεμπροστιάζεται είναι αυτός που δεν μπορεί να σταθεί αντάξιος του. Αν κάποιος απαγγείλει χάλια Σολωμό, δε χαλάει η ουσία του ποιήματος, ο ίδιος φαίνεται βλάκας. Έτσι και με τα τραγούδια αυτός  που ξεμπροστιάζεται είναι ο ερμηνευτής. Απλά συμβαίνει κάποια τραγούδια που δεν είναι σπουδαία να έχουν σφραγιστεί από σπουδαίες ερμηνείες σπουδαίων καλλιτεχνών.

Με ποιόν ή ποιους καλλιτέχνες θα ήθελες να συνεργαστείς μελλοντικά;

Θα ήθελα πολύ να συνεργαστώ με το Μιχάλη Σιγανίδη. Τον θαυμάζω και μου αρέσει πολύ αυτό που κάνει πάνω στη σκηνή. Το ίδιο ισχύει και για τον Τζίμη Πανούση. Αν και αυτό που κάνει είναι τόσο μοναδικό που μόνο ο ίδιος μπορεί να το παρουσιάζει. Θα ήθελα όμως να κάναμε μαζί ένα νούμερο, να εξαφανίσω ή να τεμαχίσω κάποιον επί σκηνής ας πούμε! (γελάει)

Τι θα δούμε στο GazARTE;

Με το Φοίβο αποφασίσαμε να πούμε αγαπημένα μας τραγούδια. Ξένα, ελληνικά, άλλα που θεωρούμε αδικημένα, μια φαντασμαγορία! Είμαστε σε καλά χέρια, είναι μαζί μας τρεις απίστευτοι μουσικοί. Με το Φοίβο μας συνδέουν πολλά, ένα από αυτά είναι η αγάπη μας για το  Μάνο Χατζιδάκι. Στην αρχή κάναμε σαν τα ζευγάρια που πρωτογνωρίζονται και λέει ο ένας στον άλλο άκου και αυτό, άκου κι εκείνο. Καταλήξαμε σε ένα πρόγραμμα γεμάτο αγαπημένα μας κομμάτια.

 

Έφυγα από τη συνάντηση μου με τη Μάρθα με ένα αδιόρατο χαμόγελο. Πάντα αναρωτιέμαι πώς να είναι από κοντά οι καλλιτέχνες που μου αρέσουν και σ ’αυτή την περίπτωση χτύπησα φλέβα.

Υ.Γ. Έτσι, για να γουστάρουμε:

▲ Οι φωτογραφίες από τους Ορφέα Εμιρζά και Θωμά Αρσένη.

 

Οι μουσικοί είναι:
Κωστής Χριστοδούλου / πιάνο, πλήκτρα
Σταμάτης Σταματάκης / μπάσο
Σωτήρης Ντούβας / τύμπανα

 

gazARTE