Η μουσική και το Bandoneon

Μια μεγάλη ποικιλία ορχηστρών έχουν αφοσιωθεί στο να συνθέσουν μουσική τάνγκο και οι διαφορές μεταξύ τους είναι τόσο μεγάλες που κάνει τη μία μουσική να μην μοιάζει με την άλλη. Οι πιο αντιπροσωπευτικές σχολές Αργεντίνικης τάνγκο μουσικής είναι οι Di Sarli, D’ Arienzo, Troilo και Pugliese.

Ο Astor Piazzola ήταν εκείνος που ανέλαβε να πάρει την κλασική αρμονία και αντίστιξη του τάνγκο και να τα τοποθετήσει απ’ την σκηνή χορού σε στάδια συναυλιών. Μέσα από τις μουσικές συνθέσεις του μας μιλάει λέγοντάς μας πως ο κλασικός χορός και τρόπος ζωής σχετίζονται με το μοντέρνο.

Η ξεχωριστή θέση που κρατάει το bandoneon στη μουσική του τάνγκο είναι αδιαμφισβήτητη. Μοιάζει σαν να κατέχει μια δική του μυστηριώδη προσωπικότητα και -καθώς κινείται- ακούγεται σαν μια χορωδία από φωνές.

Εφευρέθηκε από τον Heinrich Band σε ηλικία 29 ετών, ο οποίος τον Δεκέμβριο του 1850 πούλησε το πρώτο του κομμάτι, στο μαγαζί του, στο Κρέφελντ της Γερμανίας.

Στην αρχή συνόδευε μουσικές βαλς και polkas, αλλά σύντομα συμμετείχε σε μουσικά σχήματα από κιθάρες, βιολιά και φλάουτα και πριν το καταλάβουμε αποτέλεσε ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της ψυχής του τάνγκο.

Βοηθάει στο να δημιουργηθεί μια βαθύτερη σύνδεση των χορευτών και του τάνγκο, δίνει το ρυθμό και βγάζει μια νοσταλγική και ταυτόχρονα μελαγχολική μελωδία που ανταποκρίνεται εξαίσια στην αίσθηση αυτού του χορού.

 

Οι ρόλοι του άνδρα και της γυναίκας στο τάνγκο

Ένας άνδρας. Μία γυναίκα. Μαζί. Τι συνιστά την μεταξύ τους επικοινωνία και πώς διαχωρίζονται οι ρόλοι τους; Τι είναι ο άνδρας και τι η γυναίκα στο τάνγκο;

Ο άνδρας / ο καβαλιέρος / ο οδηγητής.

Οι ρόλοι του καθενός είναι πολύ ξεκάθαροι στο τάνγκο. Ο άνδρας είναι και αισθάνεται άνδρας, το ίδιο και η γυναίκα. Με την αρχετυπική έννοια του όρου.

Εκείνος είναι γεμάτος αυτοπεποίθηση και σίγουρος για το πού στέκεται και το πού πηγαίνει. Είναι υπεύθυνος και αξιόπιστος. Νοιάζεται για την ασφάλεια της γυναίκας που κρατά στα χέρια του. Όταν χορεύει, ενεργεί με σιγουριά και ισορροπία. Είναι εκείνος που οδηγεί.

Περιμένει λίγο μέχρι να νιώσει τη μουσική μέσα του και το συναίσθημα που επακολουθεί. Η μουσική είναι που του προκαλεί τις κινήσεις του χορού και οδηγεί τη γυναίκα μεταφέροντας αυτό το συναίσθημα και σ’ εκείνη. Όταν την παίρνει αγκαλιά, της επιτρέπει ν’ αποφασίσει πόσο κοντά θέλει να είναι. Οδηγεί με χάρη κι αποφασιστικότητα. Σιγουρεύεται πως εκείνη απολαμβάνει τη στιγμή και της αφήνει τον απαραίτητο χρόνο για να εκφραστεί.

Χρησιμοποιεί το σώμα και το μυαλό του, τα χέρια του και τις προθέσεις του για να πει στα πόδια της τι να κάνουν. Έτσι γίνεται στο τάνγκο -όπως και στη ζωή. Η δράση που φέρνει αντίδραση. Η πρόθεση που φέρνει ανταπόκριση.

Εκείνος έχει την έγκρισή της για να την οδηγήσει. Και εκεί έγκειται η ισορροπία. Γιατί χωρίς συμφωνία και ισορροπία, δεν υπάρχει τάνγκο.

Η γυναίκα / Η ντάμα / Η καθοδηγούμενη.

Για εκείνη είναι περισσότερο μια εξερεύνηση. Πρέπει να είναι συγκεντρωμένη, τόσο στο δικό της συναίσθημα, όσο και σ’ εκείνο που εκείνος θέλει να της μεταδώσει. Πρέπει να μάθει να προσέχει, αλλά και να διαισθάνεται. Ποτέ δεν ξέρει ποιο θα είναι το επόμενο βήμα, τι θα ακολουθήσει. Γι’ αυτό περικλείεται και το αίσθημα του φόβου και της αγωνίας. Όταν όμως, μάθει με τον καιρό ν’ αφήνεται στη στιγμή και να παρασύρεται απ’ τη μουσική, το τέμπο και τη διάθεση του καβαλιέρου, το τάνγκο γίνεται αυτόματα μια εμπειρία μαγική.

Πάνω απ’ όλα όμως, έχει να κάνει με την εμπιστοσύνη. Του ενός με τον άλλο. Κι αυτό είναι κάτι που θέλει χρόνο κι αποκτιέται σιγά-σιγά.

Το πιο σημαντικό σ’ αυτή τη σχέση είναι ότι είναι και οι δύο ισότιμοι. Δεν ανταγωνίζονται, αντίθετα συνεργάζονται. Βοηθούν, σέβονται κι εκτιμούν ο ένας τον άλλο. Η δύναμη της γυναίκας βρίσκεται στην θηλυκότητά της, η δύναμη του άνδρα στον ανδρισμό του. Και οι δύο αναγνωρίζουν και σέβονται τα ξεχωριστά τους χαρακτηριστικά, αυτά που ξέρουν ότι τους κάνουν διαφορετικούς και μοναδικούς ως προσωπικότητες.

Η σχέση ενός ζευγαριού στο τάνγκο είναι όπως και μια σχέση ζευγαριού στη ζωή. Ή έτσι όπως θα έπρεπε να είναι. Γιατί το τάνγκο είναι η ίδια η ζωή. Και έρχεται να μας τη θυμίσει και να μας δώσει μικρά, αλλά σημαντικά μαθήματα που οι περισσότεροι έχουμε ξεχάσει.

 

Χορεύοντας στο εδώ και τώρα

Ιστορικά, πάντοτε ο χορός δημιουργούσε δεσμούς, είτε επρόκειτο για μια μορφή πνευματικής εξάσκησης, είτε φυσικής άσκησης κι ανακούφισης απ’ το στρες.

Τα τελευταία χρόνια, παρατηρείται μια ανάπτυξη των λεγόμενων κοινωνικών χορών ανά τον κόσμο. Αυτό υποδηλώνει μια βαθύτερη ανάγκη των ανθρώπων να (ξανα)συνδεθούν με τους υπόλοιπους γύρω τους, αλλά και με τους εαυτούς τους. Το τάνγκο κάνει ακριβώς αυτό. Ξεκινάει απ’ τη φυσική επαφή δύο ανθρώπων κι αυτό με τη σειρά του επιφέρει κι όλα τα υπόλοιπα.

Μιας και στηρίζεται στον αυτοσχεδιασμό, απαιτεί παρ’ όλα αυτά ιδιαίτερη προσοχή και συγκέντρωση. Παρ’ όλο που περιλαμβάνει συγκεκριμένα βήματα, ο τρόπος που θα τα χειριστεί, θα τα αντιληφθεί και θα τα μεταδώσει ο κάθε καβαλιέρος διαφέρουν. Γι’ αυτό κι έχει να κάνει πολύ με την προσωπικότητα του καθενός. Στο Μπουένος Άιρες λένε πως η αρχική αγκαλιά και ο τρόπος που θα γίνει, λέει σχεδόν τα πάντα για το άτομο που έχει ο καθένας απέναντί του.

Στο τάνγκο, όλες μας οι αισθήσεις πρέπει είναι αφυπνισμένες και ειδικά εκείνες του αγγίγματος και της ακοής. Αυτού του είδους η ευαισθησία, μας επιτρέπει να μάθουμε πολλά για τον εκάστοτε παρτενέρ μας σ’ ένα μη-λεκτικό, ενστικτώδες επίπεδο. Μέσα απ’ αυτή την ενστικτώδη σύνδεση, το τάνγκο μας προσφέρει κάτι αρκετά δελεαστικό: την ευκαιρία να δημιουργήσουμε ένα χορό που είναι ολοκληρωτικά μοναδικός.

Καθώς η μουσική αλλάζει από αργή σε πιο γρήγορη, μπορούμε να κινηθούμε με εκφράσεις που δεν επαναλαμβάνονται η μία με την άλλη, με κινήσεις διαφορετικές ανάλογα με το ρυθμό, τη διάθεση και το συναίσθημα της στιγμής. Γιατί η κάθε στιγμή στο τάνγκο είναι μοναδική και καθαρά προσωπική.

Μέσα απ’ αυτή τη δυνατότητα, μπορεί ο καθένας ν’ ανακαλύψει και ν’ αναπτύξει το δικό του, προσωπικό στυλ. Ο σκοπός αυτής της μοναδικής, προσωπικής έκφρασης είναι που μας δίνει ένα ισχυρό κίνητρο ν’ ασχοληθούμε μ’ αυτόν τον χορό, αλλά και το συναίσθημα του να μοιραζόμαστε αυτή την έκφραση που κάνει το κίνητρο ακόμη δυνατότερο. Σιγά- σιγά μαθαίνουμε να απελευθερωνόμαστε και ν’ αφήνουμε τα εσωτερικά μας ένστικτα να έρχονται στην επιφάνεια.

Ο καλύτερος τρόπος να χαρακτηριστεί το τάνγκο είναι ως μία ενστικτώδης, μη-λεκτική γλώσσα που περιλαμβάνει όλες τις χροιές και τις προφορές μιας ομιλούμενης γλώσσας. Καθώς οι δύο παρτενέρ γίνονται ιδιαίτερα ευαίσθητοι στα σημάδια που εκπέμπει ο καθένας, η μουσική γίνεται το περιεχόμενο μιας προσωπικής, εσωτερικής τους συζήτησης. Αυτού του είδους οι συζητήσεις εκφράζουν όλο το εύρος των ανθρώπινων εμπειριών, από το χιούμορ στο θυμό, από την περιέργεια στην ειρωνεία, από το πάθος στη θλίψη. Για να μιλήσουμε αυτή τη γλώσσα, πρέπει να παραμένουμε συγκεντρωμένοι στις αισθήσεις της αφής και της ακοής μας- αυτή η συγκέντρωση μας βοηθάει να είμαστε ‘στη στιγμή’, στο εδώ και τώρα με τον παρτενέρ μας.

 

Η πραγματική σημασία, έννοια και μαγεία του τάνγκο

Τι είναι τελικά το τάνγκο; Τι είναι αυτό που το κάνει τόσο ακαταμάχητο και παράλληλα απαραίτητο; Πού έγκειται η μαγεία του;

Το τάνγκο δεν είναι απλά ένας χορός. Είναι μια ολόκληρη φιλοσοφία κι ένας τρόπος ζωής που συνεχίζει να εμπνέει για πάνω από έναν αιώνα ανθρώπους σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης. Είναι κυρίως, αυτό που μας βοηθάει να γίνουμε.

Η πρόκληση ενός χορού είναι ότι μας εξασκεί στην υπομονή και στο να μαθαίνουμε να δεχόμαστε τον εαυτό μας και τους άλλους. Το τάνγκο είναι αυτή ακριβώς η μεταφορά για τον τρόπο που συσχετιζόμαστε με τον κόσμο και τους ανθρώπους γύρω μας. Είναι μια διαδικασία στην οποία δινόμαστε και δεσμευόμαστε. Αυτή η διαδικασία είναι που μας παρακινεί να εξετάσουμε τους τρόπους με τους οποίους μαθαίνουμε να επικοινωνούμε με τους άλλους και μας διδάσκει τόσα πράγματα για τον εαυτό μας όσο και για το ίδιο το τάνγκο. Μαζί μ’ αυτό εξελισσόμαστε κι εμείς μαζί του και δεν σταματάμε να βελτιωνόμαστε.

Το τάνγκο δεν σταματάει ποτέ να σου δίνει. Ποτέ δεν σταματάς να μαθαίνεις μέσα απ’ αυτό, είναι ανεξάντλητο. Είναι μια σπουδή για τον κόσμο και τον εαυτό μας ξεχωριστά. Κάθε φορά σου αποκαλύπτει κι από μια κρυφή πτυχή του που δεν είχες ανακαλύψει. Ο τρόπος που ο καθένας το χορεύει, έρχεται από κάτι βαθύτερο, απ’ το ποιοι είμαστε. Και όσο το χορεύουμε, τόσο ανακαλύπτουμε και μαθαίνουμε τον εαυτό μας, αλλά και τους άλλους. Και το σημαντικότερο, μαθαίνουμε να εκφραζόμαστε χωρίς την ανάγκη ύπαρξης λέξεων, μόνο συναισθημάτων, σκέψεων και πράξεων.

Τα δύο ρήματα που οι Αργεντίνοι χρησιμοποιούν για το «οδηγώ και ακολουθώ» (lead and follow) είναι τα marcar και responder, που σημαίνουν «δείχνω» και «ανταποκρίνομαι». Αυτή είναι μια διαδικασία που μαθαίνουμε χορεύοντας και εντρυφώντας όλο και περισσότερο στο τάνγκο. Σε κάθε έναν από εμάς υπάρχει ένας εσωτερικός οδηγητής και καθοδηγητής, έτοιμοι και οι δύο να δημιουργήσουν, να βγουν στην επιφάνεια και να λάμψουν. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να μάθουμε να τους ακούμε προσεκτικά και να τους εμπιστευόμαστε.